Ustawowy mechanizm waloryzacji
emerytur i rent pracowniczych
- jego skutki w 2001 roku
Zasady waloryzacji emerytur i rent pracowniczych reguluje ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17 grudnia 1998 r. (Dz.U. Nr 162, poz.1118 z późn.zmianami).
Rozdział 2 (art. 88-94) pt. "Waloryzacja świadczeń" ustanawia szczegółowy tryb przeprowadzania waloryzacji, która powinna zapewnić realny wzrost świadczeń w odniesieniu do wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych. W przypadku nie osiągnięcia tego wzrostu regulacja przewiduje jednorazową wypłatę, uzupełniającą łączną kwotę świadczenia za rok poprzedni.
I. Wyrównanie z tytułu tzw. "niedoszacowania inflacji" w ustawie budżetowej na 2000 r. (mechanizm
określa art. 90 ustawy o emeryturach i rentach z FUS).
Przeciętne świadczenie brutto w 2000 r. wyniosło 842,38 zł (w 1999 r. - 783,84 zł) i wzrosło nominalnie do 107,5%. Inflacja w 2000 r. w stosunku do 1999 roku wzrosła do 110,1%. Osiągnięty realny wzrost tego świadczenia wyniósł 97,6% (bo 107,5%: 110,1% = 97,6%).
Wyrównanie przeprowadzono na podstawie przepisów art. 90 ust, 1, 3 i 7 ustawy w oparciu o wskaźnik weryfikacyjny, który oblicza się przez podzielenie założonego na 2000 r. realnego wzrostu świadczeń przez osiągnięty ich realny wzrost, tj.: 100,3%: 97,6% = 102,8%
Obliczanie wyrównania nastąpiło przez pomnożenie indywidualnej sumy świadczeń brutto z 12 miesięcy 2000 r. przez wskaźnik weryfikacyjny 102,8%.
Kwota przeciętnego wyrównania wyniosła 283 zł, a przy emeryturze najniższej 155,34 zł (brutto).
II. Waloryzacja emerytur i rent w 2001 r.
Art. 88 ust.1 pkt 2 ustala, że waloryzacja przeprowadzona jest jeden raz, gdy prognozowana inflacja wynosi mniej niż 110%. W tym roku ustawa budżetowa ustaliła ten wskaźnik na 107%, więc jedyna waloryzacja odbywa się od 1 czerwca br.
Zgodnie z art. 88 ust. 2 i 3 ustawy wskaźnik waloryzacji został ustalony w art. 25 ustawy budżetowej na 2001 r. i wynosi 109,6%.
Na podstawie art. 90 ust. 1 i 2 wskaźnik waloryzacji podwyższa się przez pomnożenie go przez wskaźnik weryfikacyjny, czyli 109,6% x 102,8% = 112,7%.
Zgodnie z art. 91 świadczenie oraz podstawę jego naliczania waloryzuje się o w/w podwyższony wskaźnik waloryzacji - 112,7%. Artykuły 92-94 ustawy ustalają, że waloryzacja następuje z urzędu, określają, jakie wielkości związane z waloryzacją należy zamieścić corocznie w ustawie budżetowej oraz obowiązki prezesów GUS i ZUS oraz Ministra Pracy i Polityki Społecznej, dotyczące ogłoszenia wskaźników i kwot związanych z waloryzacją emerytur i rent. Skutek waloryzacji emerytur i rent z FUS dotyczy 7,4 mln emerytów i rencistów i wyniesie około 807 mln zł miesięcznie.
III. Podstawowe wielkości związane z waloryzacją emerytur i rent w 2001 r.
- Termin waloryzacji: od 1 czerwca 2001 r.
- Sposób waloryzacji: pomnożenie kwoty dotychczasowego indywidualnego świadczenia przez podwyższony wskaźnik waloryzacji tj. 112,7%.
Sposób ten dotyczy również podstawy wymiaru świadczenia jak też świadczeń najniższych.
- Nowe wysokości niektórych świadczeń (brutto) od 1 czerwca 2001 r.:
Przeciętna emerytura i renta - 979 zł (wzrost o 109 zł)
w tym:
- przeciętna emerytura - 1111 zł (wzrost o 124 zł),
- przeciętna renta z tytułu niezdolności do pracy - 815 zł (wzrost o 90 zł),
- przeciętna renta rodzinna - 954 zł (wzrost o 106 zł),
- najniższa emerytura i renta - 530,26 zł (wzrost o 59,75 zł),
- najniższa renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy - 407,88 zł (wzrost o 45,96 zł),
- dodatek pielęgnacyjny, kombatancki, za tajne nauczanie, świadczenie w wysokości dodatku kombatanckiego, zasiłek pielęgnacyjny - 135,96 zł,
- dodatek pielęgnacyjny dla inwalidy wojennego - 203,94 zł,
- dodatek dla sieroty zupełnej - 255,55 zł.
- Zasiłki:
- rodzinne:
41,20 zł - na małżonka oraz na pierwsze i drugie dziecko,
51,00 zł - na trzecie dziecko,
63,70 zł - na czwarte i kolejne dziecko
- wychowawcze:
308,80 zł - dla mężatki,
491,00 zł - dla osoby samotnej oraz dla osoby wychowującej trzecie i każde następne dziecko
- porodowy - 408,71 zł
- pielęgnacyjny - 135,96 zł
- pogrzebowy - 4.087,10 zł.
- Kwoty przychodów dodatkowych, których przekroczenie związane jest z potrąceniem części lub zawieszeniem świadczenia (pochodne od przeciętnego wynagrodzenia w I kwartale 2001 r. tj. 2.043,50 zł):
70% - 1.430,50 zł
130% - 2.656,70 zł
Maksymalna kwota potrącenia:
366,89 zł - dla emerytury i renty
275,18 zł - dla renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy
311,86 zł - dla renty rodzinnej.
- Kwota bazowa wynosi 1.683,27 zł. Jest to 100% przeciętnego wynagrodzenia z I kw. 2001 r. pomniejszonego o potrącone składki na ubezpieczenia społeczne. Służy ona do obliczania emerytury i renty przyznanej od daty następującej po 31 maja 2001 r.
IV. U w a g i
Przepisy o waloryzacji emerytur i rent pracowniczych skonstruowane są w taki sposób, że wyrównanie z tytułu niedoszacowania inflacji ma charakter jednorazowy i nie wpływa na wysokość świadczenia. Nie są również obliczane odsetki za zwłokę. Gdyby, zgodnie z zasadą sprawiedliwości, część wyrównania doliczano do świadczenia, to (licząc od poprzedniej podwyżki - 1.06.2000 r.) należałoby od 1 stycznia 2001 r. doliczyć 1/7 wyrównania do wysokości miesięcznego świadczenia tj. przeciętnie o około 40,43 zł. W ten sposób, przez wadliwe prawo, każdy emeryt i rencista stracił około 202,15 zł, zaś budżet państwa "zaoszczędził" prawie 1,5 mld zł.
Między innymi z tego powodu należy dążyć do zmiany przepisów dotyczących waloryzacji emerytur i rent. Zmiany winny objąć również stopień waloryzacji. Powszechny jest pogląd, że należy dążyć, może stopniowo, do zrównania go ze stopniem wzrostu wynagrodzeń. Termin waloryzacji winien być w każdym roku jak najwcześniejszy.
Postulaty środowisk emerytów i rencistów mówią o terminie marcowym z wyrównaniem od 1 stycznia. Środowiska te domagają się też ponownego przeliczenia świadczeń w oparciu o 100% kwotę bazową wszystkim, których pierwsze świadczenie było liczone od niższej niż 100% kwoty bazowej. Odpowiedni projekt ustawy przygotowany przez OPZZ przekazali do Sejmu posłowie związkowi.
Ostatnia uwaga dotyczy dziwnej matematyki rządowej, na którą "pozwalają?" obecne przepisy o waloryzacji emerytur i rent pracowniczych. Otóż w zeszłym roku, aby osiągnąć realny wzrost świadczeń o 100,3%, przy założonej inflacji w wysokości 105,7%, wskaźnik waloryzacji ustalono na 104,3%.
W roku bieżącym dla osiągnięcia realnego wzrostu o 100,4%, przy założonej inflacji 107,0% ustalono podwyższony wskaźnik waloryzacji na 112,7%.
Nasuwa się wniosek, że sposób liczenia zarówno pierwszego świadczenia, jak też jego waloryzacji musi być określony w ustawie w sposób uczciwy i zrozumiały dla każdego obywatela.
materiał Wydziału Polityki Społecznej OPZZ
opracował: Witold Gadomski
Warszawa, 30 maja 2001 r.
Kontakty międzynarodowe OPZZ
Wiceprzewodniczący OPZZ Wojciech Kaczmarek spotkał się 22 maja br. z przebywającą w Warszawie Karin Aleweld z Wydziału Międzynarodowego centrali niemieckich związków zawodowych - DGB. Rozmowa dotyczyła działalności międzynarodowej obu organizacji i możliwości rozwoju współpracy na wszystkich szczeblach.
Przewodniczący OPZZ Maciej Manicki wspólnie z członkami kierownictwa spotkał się 25 maja br. w siedzibie OPZZ z delegacją niemieckiej SPD z sekretarzem generalnym - Franzem Munteferiniem na czele. Głównym tematem obrad była informacja o sytuacji społeczno-gospodarczej w obu krajach i problemy związane z integracją europejską. Maciej Manicki zapoznał gości ze stanowiskiem OPZZ w kwestii swobodnego przepływu pracowników w kontekście rozszerzania się Unii Europejskiej
Wiceprzewodnicząca OPZZ Wiesława Taranowska uczestniczyła w obradach VI Kongresu Związków Zawodowych Finlandii - SAK, który odbył się w Helsinkach w dniach 28-30 maja br. Wiesława Taranowska odbyła rozmowy z kierownictwem SAK i gośćmi zagranicznymi Kongresu.
Wiceprzewodniczący OPZZ Ryszard Łepik jako delegat polskich pracowników (przewodniczący delegacji wszystkich polskich związków zawodowych) uczestniczy w dniach 4-22 czerwca br. w 89 Sesji Międzynarodowej Konferencji Pracy w Genewie.
Wiceprzewodniczący OPZZ Wojciech Kaczmarek oraz przewodniczący Związku Zawodowego Przemysłu Elektromaszynowego Stanisław Janas spotkali się z delegacją Związku Zawodowego Koncernu SAAB ze Szwecji. Odbyły się rozmowy na temat możliwości bezpośredniej współpracy związkowej na szczeblu przedsiębiorstw i gałęzi przemysłu o podobnym profilu.
Przedstawiciel OPZZ, przewodniczący Federacji Marynarzy i Rybaków Krzysztof Rostkowski uczestniczy w konferencji związków zawodowych krajów nadbałtyckich, która odbywa się w dniach 7-8 czerwca br. w stolicy Estonii Tallinie. Tematem konferencji są problemy dotyczące swobody przemieszczania się pracowników w warunkach rozszerzenia Unii Europejskiej.
|
Fundusz Wczasów Pracowniczych