Koleżanki i Koledzy Delegaci!
Szanowni Goście!
Dwa lata, które dzielą nas od poprzedniego Kongresu były przede wszystkim zdominowane przez konfrontacyjną wobec związków zawodowych politykę rządu.
Ta antyzwiązkowa polityka gabinetu Jerzego Buzka doprowadziła do faktycznego ustania prac Komisji Trójstronnej ds. Społeczno-Gospodarczych. W efekcie związkowcom pozostały z jednej strony uliczne manifestacje oraz pikietowanie centralnych i terenowych urzędów administracji publicznej, z drugiej zaś zgłaszanie inicjatyw na forum parlamentu.
Przypomnę tu tylko dwie największe akcje - 2 października 1998 roku "Czarny marsz pocztów sztandarowych". Wówczas wręczyliśmy przedstawicielom rządu i parlamentu "Czarną Księgę Dialogu Społecznego w Polsce", która opisywała najbardziej rażące naruszenia przez rząd zasad dialogu i główne inicjatywy OPZZ zmierzające do przełamania tego stanu rzeczy.
Znacznie bardziej dramatyczna była wielka manifestacja 24 września 1999 roku, organizowana wspólnie przez OPZZ i Międzyzwiązkowy Komitet Koordynacyjny na Rzecz Zmiany Polityki Społeczno-Gospodarczej Rządu.
Komitet ten powstał z inicjatywy Prezydium OPZZ. Wokół OPZZ skupił się w nim cały polski ruch związkowy - oczywiście poza NSZZ "Solidarność". To ogromny sukces naszego Porozumienia - wyraźnie pokazaliśmy, kto w Polsce jest związkiem prorządowym, a po czyjej stronie są sympatie polskiego świata pracy. Praktycznie cały 1999 rok był zdominowany przez działania protestacyjne Międzyzwiązkowego Komitetu Koordynacyjnego i związków należących do MKK. W demonstracji 24 września 1999 roku wzięło udział ponad 50 tysięcy związkowców, chociaż do ostatniej chwili nie wiedzieliśmy, czy ta demonstracja będzie legalna.
Wspomagaliśmy organizacyjnie i odpowiadaliśmy za stronę prawną wielu manifestacji i pikiet przeprowadzanych w Warszawie przez związki należące do OPZZ, a także koordynowaliśmy demonstracje organizowane i współorganizowane przez struktury terytorialne OPZZ. W ostatnich dwóch latach to bardzo długa lista protestów i pikiet federacji, a nawet poszczególnych struktur zakładowych. Wynikało to z tego, że obecny rząd nie chciał i nie chce prowadzić dialogu ze związkami zawodowymi zarówno na szczeblu centralnym, na szczeblu branży, jak i na szczeblu zakładu pracy.
Przypomnę tylko niektóre:
- solidarnościowy udział w blokadach i pikietach rolniczych w sierpniu 1998 roku;
- manifestację związkowców przemysłu lekkiego w styczniu 1999 roku;
- wsparcie protestu głodowego nauczycieli w marcu 1999 roku;
- kolejne pikiety pod urzędami wojewódzkimi w lutym, lipcu i listopadzie 1999 roku, które wspierały akcje protestacyjne rolników, pielęgniarek i nauczycieli;
- marsze i pikiety w całej Polsce 11 kwietnia 2000 roku w ramach Dnia Walki z Bezrobociem;
- manifestacje pierwszomajowe w 1999 i 2000 roku pod hasłami walki z bezrobociem,
- okupację Ministerstwa Pracy w dniach 5-6 kwietnia 2000 roku.
Koleżanki i Koledzy!
Ostatnie dwa lata to również czas walki o Kodeks pracy i szerzej - o ustawodawstwo pracy. Większość proponowanych zmian zmierza do uchylenia lub ograniczenia różnorodnych praw pracowniczych jako rzekomo zbytnio ograniczających działalność gospodarczą pracodawców. Nasi posłowie i eksperci w komisjach sejmowych z całą stanowczością odrzucali wszelkie tego rodzaju propozycje.
Przyjęty przez Sejm poprzedniej kadencji Kodeks pracy budzi zastrzeżenia środowisk liberalnych i prawicowych - dotychczas zostało już zgłoszonych kilkanaście projektów zmian. Posłowie związkowi, wykonując uchwałę IV Kongresu, już 3 lipca 1998 roku zgłosili inicjatywę ustawodawczą w sprawie wprowadzenia 40-godzinnego, pięciodniowego tygodnia pracy przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia. Podkreślam zwłaszcza - przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia - co jest logicznym rozszerzeniem uchwały naszego IV Kongresu. Jak wiemy, sprawa ta stała się płaszczyzną walki politycznej w Sejmie i jest nadal rozpatrywana.
Generalnie OPZZ skutecznie sprzeciwiało się wszelkim cząstkowym antypracowniczym zmianom, wychodząc z założenia, że jedynie całościowa regulacja może dać spójny pod względem prawnym dokument - konstytucję świata pracy.
W ostatnich latach znacznie wzrosła ilość porad prawnych i interwencji udzielanych przez Biuro Prawne i Wydział Interwencji OPZZ. W świetle powyższych faktów, dotyczących ustawowych prób ograniczenia praw pracowniczych i związkowych nie może to dziwić. Działania prowadzone w Sejmie mają naśladowców w poszczególnych zakładach i już dziś w praktyce, na drodze pozaustawowej, próbuje się ograniczyć prawa pracownicze i zmarginalizować związki zawodowe. Na ten stan rzeczy poważny wpływ ma również pogarszająca się sytuacja gospodarcza Polski, a zwłaszcza spadek produkcji, który nieuchronnie powoduje redukcje zatrudnienia, co szczególnie w małych miastach ma dramatyczny wymiar. Interwencje OPZZ są coraz skuteczniejsze, o czym świadczy m.in. ilość podziękowań, które otrzymujemy.
Koleżanki i Koledzy Delegaci!
Szanowni Goście!
Pragnę też przypomnieć jeden z ważnych epizodów ostatnich dwóch lat - próbę nawiązania współpracy w 1999 roku z NSZZ "Solidarność" w sprawie dialogu społecznego w Polsce, a zwłaszcza instytucjonalnego, ustawowego umocowania Komisji ds. Społeczno-Gospodarczych. Z apelem o podjęcie rozmów w sprawie dialogu społecznego wystąpiła 13 lipca Komisja Krajowa NSZZ "Solidarność". 30 lipca OPZZ stwierdziło swoją gotowość do podjęcia rozmów na ten temat. Niestety próba ta okazała się mistyfikacją. "Solidarność" wykonała pusty gest.
W trakcie 88 Sesji MOP w Genewie doszło do rozmów pomiędzy OPZZ a NSZZ "Solidarność" w sprawie trudnych warunków działania związków zawodowych w powstającym sektorze prywatnym. W oparciu o uzgodnienia z Genewy wysłaliśmy do NSZZ "Solidarność" list intencyjny w sprawie współpracy związkowej na terenie hipermarketów. Do dnia dzisiejszego nie otrzymaliśmy odpowiedzi.
Te wydarzenia pokazują, że "Solidarność" nadal, z powodów politycznych, nie jest gotowa do podjęcia z OPZZ poważnych rozmów, pomimo istnienia wielu ważnych dla wszystkich związkowców spraw.
Szanowni Koledzy!
Ważnym elementem działalności OPZZ w ostatnich latach było przygotowanie Polski do integracji z Unią Europejską. Przedstawiciele OPZZ uczestniczyli w wielu spotkaniach przeglądowych dotyczących dostosowania polskiego ustawodawstwa do praw Unii.
Niestety, większość tych spotkań i dyskusji była zdominowana przez przedstawicieli ministerstw, którzy toczą polemiki pomiędzy sobą, nie są zaś otwarci na uwagi strony społecznej. Również propozycje zwiększenia roli i odpowiedzialności partnerów społecznych w przygotowaniach akcesyjnych i rozwinięciu akcji informacyjnej przez związki zawodowe nie spotkały się z pozytywnym odzewem strony rządowej. Mimo krytycznej oceny dotychczasowych działań rządu w zakresie integracji europejskiej OPZZ czynnie uczestniczy w tych działaniach, w tym również w seminariach, szkoleniach i akcji informacyjnej.
Udział OPZZ w działaniach na rzecz integracji europejskiej pozwolił nam na nawiązanie wielu interesujących kontaktów międzynarodowych, co jak na razie jest jedynym wymiernym skutkiem.
Szanowni Delegaci!
Jednym z elementów programu przyjętego na IV Kongresie OPZZ było usprawnienie informacji wewnątrzzwiązkowej. W ostatnich dwóch latach udało się zwiększyć nakłady wydawnictw OPZZ, znacznie wzbogaciliśmy szatę graficzną zarówno "Nowego Tygodnika Popularnego", jak i miesięcznika "Przegląd Wydarzeń Związkowych". Stały, bieżący przepływ informacji o działalności OPZZ i związkach należących do OPZZ zapewnia "Kronika Związkowa", która - jeśli jest taka potrzeba - ukazuje się nawet kilka razy w tygodniu. Stale ukazuje się też wydawany w języku angielskim biuletyn "The Trade Unions Chronicle" kierowany do związków zawodowych w Europie i na świecie, do MOP i jej agend.
Na bieżąco współpracujemy z lewicowymi pismami - dziennikiem "Trybuna", gdzie co poniedziałek ukazuje się nasza wkładka - "Trybuna Związkowa" i z tygodnikiem "Przegląd". Coraz większym zainteresowaniem cieszy się publikowane w języku polskim i angielskim strona internetowa OPZZ. Coraz więcej naszych związków zawodowych korzysta z tej formy przekazu - w ostatnich dwóch latach wiele z nich założyło własne strony internetowe.
Koleżanki i Koledzy Delegaci!
Myślę, że dorobek dwóch lat, ale i również nasze dzisiejsze spotkanie - jedno z najliczniejszych w ostatnim okresie - dobrze świadczy o możliwościach moblizacyjnych i organizacyjnych Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych. Jest to dobry prognostyk dla naszych działań w przyszłości.
Dziękuję.
