Kongres przyjmuje sprawozdania z działalności Ogólnopolskiego Porozumienia Związków Zawodowych w okresie od początku kadencji, zawarte w przedłożonych delegatom dokumentach kongresowych oraz wystąpieniach Przewodniczącego OPZZ, Wiceprzewodniczących OPZZ i Przewodniczącego Komisji Rewizyjnej OPZZ.
Wysoko oceniamy dorobek merytoryczny, z determinacją wykorzystywany w walce o prawa i interesy pracujących, weteranów pracy, bezrobotnych i ich rodzin, w tym także w pracach Sejmu i jego komisji. Kontynuowany musi być wysiłek mający na celu dalsze usprawnianie struktur terytorialnych i integrację struktur branżowych.
Polityka obecnie rządzących Polską przyniosła nowe zagrożenia. Powstają olbrzymie nierówności społeczne, narastają nieuzasadnione dysproporcje w poziomie życia i osiąganych dochodach. Całe grupy społeczne czują się zagubione i wyobcowane, wręcz zbędne. Groźne staje się środowiskowe dziedziczenie biedy i towarzyszące mu patologie.
Dramatycznie rośnie liczba bezrobotnych, w tym bezrobotnych długotrwale oraz pozbawionych pomocy socjalnej. Prawicowy rząd nie zawahał się nawet przed uderzeniem w podstawy działalności zakładów pracy chronionej zatrudniających osoby niepełnosprawne.
Nieudolnie wprowadzane reformy i towarzyszący im chaos przyniosły postępujące ograniczanie dostępności dziedzin, w których obowiązkiem państwa powinna być dbałość o obywatela i rodzinę. Ochrona zdrowia, oświata, kultura i wypoczynek są coraz bardziej niedostępne. Wielu rodzinom nie starcza nawet na zaspokojenie najbardziej elementarnych potrzeb bytowych, na utrzymanie mieszkania, żywność, odzież i środki higieny. Szerzy się bezdomność.
Brak kompetencji, arogancja, lekceważenie partnerów społecznych - oto cechy obecnej władzy. Dialog społeczny został zniszczony, protestujących rozpędza się także przy użyciu broni palnej. Obłuda, dyktat i obietnice bez pokrycia - oto co ten rząd nazywa dialogiem społecznym.
OPZZ za wartości nadrzędne uznaje godność człowieka i sprawiedliwość społeczną. Naszym celem jest powszechny dostęp do pracy i wypoczynku, edukacji, kultury, ochrony zdrowia, wyrównywanie szans życiowych osób niepełnosprawnych, a także zabezpieczenie na starość, w razie choroby i w przypadku bezrobocia. Jesteśmy świadomi potrzeby godzenia interesów pracowników i pracodawców oraz dobra publicznego. Będziemy kreować poczucie indywidualnej odpowiedzialności za siebie, za swoją rodzinę i za innych.
Dla osiągnięcia naszego celu zalecamy dalszą realizację przyjętych przez IV Kongres: PROGRAMU OGÓLNOPOLSKIEGO POROZUMIENIA ZWIĄZKÓW ZAWODOWYCH NA LATA 1998-2002 oraz pozostałych UCHWAŁ I WNIOSKÓW PROGRAMOWYCH.
Naszym bezwzględnym priorytetem jest przeciwdziałanie bezrobociu i jego skutkom. "Pakt dla pracy" nie może pozostać niespełnioną ideą zalegającą rządowe biurka.
OPZZ opowiada się za rozwojem oświaty i nauki polskiej oraz równością szans edukacyjnych dla wszystkich jako najlepszą gwarancją powodzenia Polaków w jednoczącej się Europie i coraz bardziej globalnej gospodarce. Żądamy powszechnego i bezpłatnego dostępu do edukacji na wszystkich szczeblach kształcenia. Chcemy nowoczesnej, dobrze zorganizowanej, dostępnej dla wszystkich szkoły, której absolwenci będą konkurencją na rynku pracy także dla swoich rówieśników z innych krajów. Naszym największym majątkiem może być wykształcone, światłe społeczeństwo oraz dziedzictwo narodowe i kultura, które chroniąc powinniśmy jednocześnie jak najszerzej udostępniać.
Zasoby materialnego majątku państwowego nie mogą być marnotrawione na likwidację skutków niekompetencji rządzących. Wykorzystanie tego majątku musi uwzględniać potrzeby wynikające z transformacji państwa i systemu społeczno-gospodarczego, zasadę sprawiedliwości społecznej oraz być poprzedzone określeniem docelowego zakresu własności państwowej w gospodarce narodowej. Należy także zapewnić skuteczny nadzór właścicielski nad tymi zasobami.
Przekształcenia własnościowe i prywatyzacja nie mogą być celem samym w sobie, ani sposobem na łatanie dziurawego budżetu. Efektem tych przemian nie może również być wyłącznie zmniejszanie zatrudnienia. Konieczna jest ustawowa regulacja "pakietów socjalnych" w prywatyzowanych zakładach pracy, zrównująca te porozumienia z układami zbiorowymi pracy.
Patologie zawarte w polskim systemie podatkowym, drenującym głównie nisko i średnio zarabiających pracowników oraz emerytów i rencistów pogłębiają ich biedę i frustrację. Nie popieramy obniżenia stawek podatku dochodowego dla osiągających najwyższe dochody również ze względu na spadek wpływów budżetowych, co jest istotne wobec niezaspokajanych, z braku środków, potrzeb społecznych. Jest też oczywistym, że niższe stawki podatku od wysokich dochodów byłyby okupione wyższymi stawkami podatku VAT i akcyzy, uderzającymi szczególnie mocno niżej uposażonych. Ponadto wysoko zarabiającym darowano w ostatnim okresie miliardy złotych, z tytułu ubruttowienia wynagrodzeń towarzyszącego reformie emerytalnej.
Sprzeciwiamy się likwidacji ulg z tytułu wydatków na własne cele mieszkaniowe, szczególnie ulgi towarzyszącej oszczędzaniu w kasach mieszkaniowych, będącej praktycznie jedynym wsparciem jakiego państwo udziela rodzinom o średnich dochodach w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Jesteśmy przeciwni wprowadzeniu do systemu podatku dochodowego ulgi związanej z dzietnością podatnika nazywanej "ulgą prorodzinną". Przy założeniu, że dochody budżetu państwa można uszczuplić o kwotę takiej ulgi proponujemy przeznaczyć ją na zwiększenie zasiłków rodzinnych. Z zadowoleniem przyjmujemy odrzucenie przez Sejm rządowego projektu nowelizacji przepisów o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Walka o godziwe wynagradzanie za pracę w sektorze przedsiębiorstw, w cywilnej sferze budżetowej i publicznych zakładach opieki zdrowotnej pozostaje, po zadaniach dotyczących przeciwdziałania bezrobociu, najistotniejszą sprawą w działaniach OPZZ. Negocjowanie wskaźników wzrostu wynagrodzeń oraz monitorowanie ich stosowania uznajemy, obok opiniowania założeń projektów budżetu państwa, za najważniejsze zadanie nowej Komisji Trójstronnej, która zgodnie z uchwałą IV Kongresu powinna uzyskać ustawową legitymację do działania, opartą o projekt ustawy przygotowany z inicjatywy OPZZ.
Komisja Trójstronna powinna też określać wskaźnik wzrostu emerytur i rent ponad dolną, określoną ustawowo granicę, odpowiednio do wzrostu wynagrodzeń.
Domagamy się przywrócenia stosowanego do połowy 1999 roku sposobu ustalania wysokości płacy minimalnej, opartego o wydatki w rodzinach pracowniczych z uwzględnieniem występującego w tych rodzinach udziału dochodów z pracy w dochodach łącznych, liczby osób pozostających na utrzymaniu jednej osoby pracującej oraz bieżącego wzrostu kosztów utrzymania.
Wobec nieuniknionego w 2000 roku spadku wynagrodzeń realnych w cywilnej sferze budżetowej, uznajemy za konieczny wzrost tych wynagrodzeń w roku 2001 o wskaźnik określony zgodnie z ustaleniami Komisji Trójstronnej z sierpnia 1997 roku w sprawie stopniowego likwidowania dysproporcji w wysokości płac sfery budżetowej i materialnej, powiększony odpowiednio do różnicy pomiędzy rzeczywistym a planowanym przyrostem cen towarów i usług konsumpcyjnych w roku 2000.
Niezwłocznie musi nastąpić, w pełnym zakresie i w pełnej wysokości, podwyżka wynagrodzeń nauczycieli wynikająca ze znowelizowanej Karty Nauczyciela.
Jeszcze w bieżącym roku - odpowiednio do aktualnej prognozy inflacji - powinny wzrosnąć emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Domagamy się również realizacji postulatu OPZZ w sprawie zmiany obowiązującego w roku 2000 wskaźnika maksymalnego rocznego wskaźnika przyrostu przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia zaliczanego w ciężar kosztów u przedsiębiorców zatrudniających powyżej 50 osób.
Groźny społecznie i ekonomicznie jest nierozwiązany problem emerytur pomostowych. Potwierdziły się wszystkie zastrzeżenia jakie zgłaszaliśmy w tej sprawie. Domagamy się w tym zakresie powrotu do rozwiązań wynegocjowanych jeszcze w poprzedniej kadencji, uwzględniających prawa nabyte zatrudnionych w szczególnych warunkach lub takim charakterze.
Szanując pluralizm nikomu nie narzucamy wyborów i sympatii politycznych. Nie żyjemy jednak w politycznej pustce. O przepisach prawa, o polityce społeczno-gospodarczej decyduje parlament. Dlatego musimy zabiegać by w parlamencie znalazła się większość służąca dobrze pojętym interesom świata pracy.
Dokonaliśmy wyboru. Wspieramy najbliższy nam programowo Sojusz Lewicy Demokratycznej, który współtworzyli także nasi członkowie. Udzielając tego wsparcia oczekujemy pełnej realizacji celów i zadań wskazanych w Umowie o współpracy zawartej pomiędzy SLD i OPZZ w dniu 27 czerwca 2000 roku.
OPZZ jest zwolennikiem dialogu społecznego, ale wola tego dialogu musi być również ze strony rządzących. Rząd Jerzego Buzka takiej woli nie wykazuje już od dawna. OPZZ nie nawołuje i nie będzie nawoływał do buntu społeczeństwa, do łamania prawa. Jednak na tle aktualnej sytuacji społeczno-gospodarczej i oceny funkcjonowania obecnej ekipy rządowej domagamy się ustąpienia gabinetu Jerzego Buzka i rozpisania przedterminowych wyborów parlamentarnych. Jeśli jednak ten rząd nie zrozumie, że nie posiada już mandatu do dalszego sprawowania władzy, dla osiągnięcia powyższego należy użyć wszelkich dopuszczalnych prawem środków i procedur.
Nie możemy jednak tracić czasu biernie oczekując na zmianę rządu. Zwracamy się więc do wszystkich, którym leży na sercu dobro Polski i Polaków, szczególnie do związkowców z innych organizacji, pracodawców i organizacji samorządu terytorialnego: poszukujmy wspólnie rozwiązań narastających problemów społecznych, a przede wszystkim skutecznego sposobu przeciwdziałania bezrobociu i jego skutkom.
Integralną część niniejszej uchwały stanowią załączniki:
- Stanowisko w sprawie przeciwdziałania bezrobociu i jego skutkom
- Stanowisko w sprawie integracji europejskiej
- Deklaracja w sprawie rozmów Kapitał-Praca
Kongres OPZZ
Warszawa, 30 września 2000 r.
Kolejne dokumenty i materiały Nadzwyczajnego Kongresu OPZZ będą publikowane w następnych numerach Kroniki.
