|
|
|
|
w sprawie organizacji i finansowania nauki i szkolnictwa wyższego Nauka i szkolnictwo wyższe jest ważnym współcześnie fundamentem duchowego i społeczno-gospodarczego rozwoju, wiodącym obszarem gospodarki narodowej, nośnikiem postępu cywilizacyjnego. Stan i wartość prowadzonych badań są istotnym elementem suwerenności państwa. W nowych warunkach toczy się batalia o przyszłość Polski i jej miejsce w świecie. O jej rezultatach zadecyduje w znacznym stopniu potencjał intelektualny naszego społeczeństwa. Sytuacja finansowa polskiej nauki i szkolnictwa wyższego uległa drastycznemu pogorszeniu. Zachodzi uzasadniona obawa, że Unia Europejska "przyjmie" polską naukę skrajnie niedofinansowaną, która po restrukturyzacji nie sprosta jednak wymogom konkurencyjności. Poziom nakładów finansowych na naukę i szkolnictwo wyższe jest typowym wyborem strategicznym. W kraju takim jak Polska, o długiej tradycji istotnej roli kulturotwórczej nauki, obecny poziom finansowania nauki przynosi niepowetowane straty dla naszego społeczeństwa i gospodarki narodowej, niezależnie jakie wnioski wynikają z międzynarodowych porównań co do wskaźników PKB. Inne są bowiem potrzeby finansowania nauki w kraju, gdzie istnieję rozwinięte tradycje i struktury naukowe, a inne w kraju, w którym takiej tradycji nie ma, nawet gdy poziom dochodu narodowego jest porównywalny. Ponadto okres transformacji jest kosztowny i środki budżetowe powinny w tym okresie łagodzić skutki zaniku wydatków na Badania+Rozwój w sektorze prywatnym i przemyśle. Szczególnie dotkliwy jest nieadekwatny do wysokich kwalifikacji zawodowych poziom wynagradzania w sferze nauki, stanowiący m. in. główną przyczynę nieodpowiedniego do wymogów współczesności dopływu do tej sfery młodej kadry i nasilającej się luki pokoleniowej. Merytoryczna krytyka aktualnego systemu organizacji i finansowania nauki wskazuje, że ustawa o Komitecie Badań Naukowych oraz jego praktyczna dotychczasowa działalność przyczyniają się w znacznej mierze do trudności z jakimi boryka się polska nauka i szkolnictwo wyższe. Komitet Badań Naukowych nadal konsekwentnie realizuje politykę całkowitej kontroli obszaru nauki i umacnia własną pozycję "arbitralnej centrali" wobec samorządnych struktur nauki polskiej, stosuje mechanizmy "ręcznego" sterowania, wymusza postawy "wasalne" wobec KBN. Koordynacja i sterowanie w sferze nauki ogranicza się do arbitralnego rozdzielnictwa szczupłych środków budżetowych, zaś rola KBN sprowadza się do swoistej "fundacji", nie spełniającej roli naczelnego organu państwowego, odpowiedzialnego za realizację polityki naukowej państwa. Działalność KBN nie wpłynęła realnie na zwiększenie pokrywania kosztów badań przez podmioty gospodarcze. Promowany przez KBN system "grantowy" nie doprowadził do zwiększenia racjonalności wykorzystania środków na badania naukowe (finansowano głównie niskonakładowe przyczynkarskie projekty). Dotychczasowy system kategoryzacji placówek naukowych się przeżył. Często w praktyce KBN wysoka pozycja w rankingu danej placówki nie znajduje adekwatnego odbicia w środkach finansowych otrzymywanych z KBN. W trosce o suwerenność kraju i jego cywilizacyjny rozwój, IV Kongres OPZZ domaga się: | |
1) | pilnej realizacji zapisów i uzgodnień zawartych w Pakiecie Gwarancji Socjalnych Obywateli oraz sejmowej Rezolucji w sprawach polityki naukowej państwa z 1996 r. (2% PKB na szkolnictwo wyższe i 1% PKB na naukę), |
2) | zagwarantowania dominującej roli budżetu państwa w finansowaniu rozwoju nauki, oświaty i kultury, zwłaszcza w okresie transformacji, |
3) | opracowania wespół ze środowiskiem naukowym perspektywicznego programu polityki naukowej państwa, skorelowanej z całościową wizję rozwoju Polski i planem reform, |
4) | planowania w nauce w horyzoncie 3-5-letnim, ponieważ bardziej ambitne zadania badawcze mogą być realizowane tyko w dłuższym okresie czasu, |
5) | zniesienia monopolu decyzyjnego KBN i przywrócenia możliwości dysponowania środkami przeznaczonymi na naukę resortom nadzorującym jednostki naukowe, odpowiedzialnym za wyniki ich działalności, |
6) | rozważenia możliwości likwidacji KBN w aktualnej formule i powołania centralnego organu państwowego (np. Ministerstwa Nauki i Technologii) odpowiedzialnego za kształtowanie i wykonywanie polityki naukowej państwa realizowanej przez resorty. Proponowane ministerstwo powinno inicjować działania instytucji zajmujących się ochroną własności intelektualnej oraz proinnowacyjności jednostek gospodarczych, |
7) | zobowiązania KBN do zajmowania się strategię rozwoju nauki, nie zaś dzieleniem nikłych środków finansowych, |
8) | udziału przedstawicieli związków zawodowych w charakterze obserwatorów w poszczególnych sekcjach KBN, |
9) | większej aktywności MEN, KBN i Ministerstwa Finansów w poszukiwaniu środków pozabudżetowych na rozwój nauki i szkolnictwa wyższego (m. in. kwestie prawne), |
10) | utworzenia konsorcjum do wykorzystania wyników badań naukowych z udziałem struktur nauki, przemysłu i uczelni korzystającego m. in. z udogodnień jakie otrzymuję zagraniczni inwestorzy, |
11) | zmiany dotychczasowej formuły rozdziału środków budżetowych pomiędzy uczelnie, która wyczerpała się (tzn. algorytm), w kierunku uwzględniania kryteriów jakościowych procesu dydaktycznego, |
12) | usamodzielniania uczelni i placówek naukowych w obszarze promocji kadr naukowych zgodnie z ideę samorządności (np. wzory zachodnie i KUL-u), |
13) | zwiększania liczby Strategicznych Programów Rzędowych; przy ich tworzeniu zapewnienia udziału wszystkich struktur działających w nauce. |
|
IV Kongres OPZZ uważa, że reformy w nauce i szkolnictwie wyższym powinny mieć charakter całościowy, nie wycinkowy.
Kongres wyraża stanowczy sprzeciw wobec projektu wprowadzenia odpłatności za kształcenie - apelujemy o przestrzeganie zapisów konstytucyjnych w tym względzie. | |
|
|
I STRUKTURY |
|
|
|
|