Wprowadzenie

Dialog społeczny można określić jako całokształt wzajemnych relacji między związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców, a także ich stosunki z organami państwowymi, takimi jak rząd i jego agendy, samorządem lokalnym i innymi instytucjami państwowymi.

Dialog społeczny jest niekończącym się procesem, polegającym na stałych interakcjach między uczestnikami w celu osiągnięcia porozumienia w sprawach kontroli nad zmiennymi czynnikami społeczno-ekonomicznymi w skali makro i mikro.
Według definicji Międzynarodowej Organizacji Pracy
"dialog społeczny obejmuje wszystkie typy negocjacji, konsultacji lub prostej wymiany informacji między reprezentacjami rządów, pracodawców i pracowników w sprawach odnoszących sie do interesujących ich problemów ekonomicznych i społecznych. Dialog może być realizowany jako proces trójstronny z rządem jako oficjalnym uczestnikiem lub może odnosić się do dwustronnych relacji między pracą i menadżmentem (lub związkami zawodowymi i organizacjami pracodawców) przy udziale lub bez udziału rządu. Harmonizowanie interesów może być nieformalne lub zinstytucjonalizowane a najczęściej jest i takie, i takie. Może się odbywać na poziomie międzynarodowym, narodowym, regionalnym lub zakładowym. Może się odbywać między reprezentacjami różnych grup zawodowych, w ramach sektorów lub łącząc obie płaszczyzny".

Dialog społeczny prowadzony miedzy związkami zawodowymi a pracodawcami zakłada przekazywanie informacji, prowadzenie konsultacji i negocjacji zbiorowych, zawieranie układów i innych porozumień zbiorowych pracy, a także prowadzenie sporów zbiorowych pracy i ich rozwiązywanie oraz korzystanie z prawa do strajku.
Dialog społeczny może mieć charakter:
- trójstronny, czyli odbywać się z udziałem rządu,
- dwustronny (autonomiczny), wyłącznie pomiędzy związkami zawodowymi i pracodawcami
- wielostronny, gdy oprócz trzech głównych partnerów dialogu udział biorą także przedstawiciele innych instytucji jak samorządy lokalne, izby czy samorządy zawodowe i gospodarcze, organizacje pozarządowe.

Dialog społeczny może przebiegać w sposób:
- zinstytucjonalizowany (sformalizowany). W dialogu zinstytucjonalizowanym negocjacje zbiorowe są prowadzone przez specjalnie powołane do tego celu instytucje, rady czy komisje, działające na podstawie aktów prawnych lub przyjętych porozumień. Udział w pracach takich instytucji jest ograniczony do kilku najbardziej reprezentatywnych organizacji związków zawodowych i pracodawców, które mogą realnie wpływać na zachowania swoich członków i skłonić ich do zastosowania się do ustaleń ciała trójstronnego.
- pozainstytucjonalny, poprzez zawieranie układów zbiorowych pracy oraz konsultacje i opiniowanie, będące realizacją uprawnień organizacji partnerów społecznych wynikających z ustawodawstwa ich dotyczącego. W formach nieinstytucjonalnych możliwe jest tworzenie dialogu obywatelskiego z udziałem organizacji pozarządowych.

Więcej o dialogu społecznym: dialog.gov.pl oraz cpsdialog.pl